+
Hmong Culture Archives - Green Card Voices
w
Hmong Identity and Language

Hmoob Lub Neej thiab Hom Lus

Sij Hawm Qhia

  • 1–2 hnub thaum chav kawm sib ntsib

Cov Khoom Siv

  • Green Card Youth Voices: Immigration Stories from a St. Paul High School – Ib Yam Xyooj zaj dab neeg story thiab video
  • T-Chart 

 

Connections to the 7 Cs of Ethnic Studies

  • Saib Xyuas: kawm txog keeb kwm Hmoob, haiv neeg Hmoob, thiab lus Hmoob kom muaj cib fim los lees paub thiab kho tus kheej
  • Ua kev zoo siab: siv cov dab neeg Hmoob thiab pej xeem Hmoob cov dab neeg los piav dab neeg

 

Txheej Txheem Qhia

Taws: Hom Lus

Sau rau ntawm daim txiag:
Nyob zoo. Kuv lub npe hu ua . . . 
(Hello. My name is . . .)

 

Nug cov tub ntxhais kawm seb puas muaj leej twg paub hom lus no lo sis nyeem tau. Hu ob peb tug los twv los sis nyeem kab lus rau txhua tus. Nug cov tub ntxhais kawm kom tsa tes yog tias lawv hais ib hom lus txawv uas tsis yog lus Askiv tom tsev. 

 

Tig thiab Tham

Piv txwv tias koj tau khiav mus nyob ib lub teb chaws tshiab uas tsis muaj neeg paub hais, nyeem, los sis nkag siab koj hom lus. Koj yuav qhia rau lawv tias koj yog leej twg li cas? Koj yuav qhia koj zaj dab neeg rau lawv li cas? 

  • Hais kom ob peb tug tub ntxhais kawm qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws. 

 

Phua: Kev Piav Dab Neeg 

Qhia tias haiv neeg Hmoob yog ib haiv neeg pawg tsawg nyob hauv Suav Teb uas tau khiav tawm mus nyob thoob Sab Qab Teb Chaws Esxias. Meskas CIA tau rub Hmoob los pab tua Kob Tsov Rog Qab Rooj hauv Nplog Teb. Vim li no, coob tus Hmoob yuav tsum tau khiav tawm Nplog Teb mus nyob hauv cov yeej thoj nam tawg rog hauv Thaib Teb. Nim no, Hmoob nyob thoob Asmesliskas; cov coob nyob hauv lub xeev California, Minnesota, thiab Wisconsin. Hmoob nyob coob heev hauv lub ob nroog ntxaib. Hmoob lub neej thiab tus kheej tau hloov pauv vim kev yuav plam lawv hom lus thiab kab lis kev cai. 

  • Tham me ntsis txog Hmoob kev tsiv teb tsaws chaw: Suav Teb -> Nplog Teb -> cov yeej thoj nam tawg rog -> Asmesliskas
  • Txhais “kev piav dab neeg”: keeb kwm qhia ib tiam dhau ib tiam los ntawm qhov ncauj, feem ntau yog los ntawm kev piav dab neeg, cov nkauj, los sis kev coj noj coj ua, es tsis yog los ntawm kev nyeem ib phau ntawv.

 

Tig thiab Tham

Thaum nyob hauv tsev kawm ntawv, cov tub ntxhais kawm kawm keeb kwm thaum lawv nyeem cov phau ntawv. Vim li cas kev piav dab neeg ho tseem ceeb ib yam li cov phau ntawv nyeem?

  • Nug ob peb tug tub ntxhais kawm qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws.

 

Phua: Ntawv Hmoob Las Tees

  • Piav qhia tias ntawv Hmoob Las Tees yog hom ntawv uas Hmoob coob tus siv niaj hnub no. Ntawv Hmoob Las Tees tsim thaum xyoo 1950s los ntawm ib co Txiv Plig Fab Kis. Ntawv Hmoob Las Tees siv cov tsiaj ntawv ABC uas peb paub, tiam sis cov tsiaj ntawv Hmoob lub suab txawv lawm xwb. 
  • Piav qhia me ntsis tias lus Hmoob yog ib yom lus muaj 8 lub suab cim. Tus tsiaj ntawv kawg ntawm ib lo lus Hmoob tsis muaj suab; nws qhia kom yus hais lo lus siab, qis, tus, los sis npub ntswg. Txhua lo lus Hmoob muaj nws lub ntsiab lus.
  • Sau/tso lo lus Hmoob. Piav qhiav tias tus tsiaj ntawv “b” tsis muaj suab/tsis ua suab. Nws yog ib tug tsiaj ntawm cim, uas qhia yus kom hais lo lus nrog lub suab siab siab; nws cim zoo yam li suab paj nruag xwb. 

Tig thiab Tham

Yog tias koj hais lo lus “Hmoob” tsis nrog lub suab siab siab, tiam sis nrog lub suab qis los tus, nws ho txawv li cas? Ib hom lus muaj feem tshuam ib tus neeg li keeb kwm piav dab neeg li cas?

  • Nug ob peb tug tub ntxhais kawm qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws.

Zom: Ib Yam Xyooj Zaj Dab Neeg thiab kev kawm lom zem 

  • Muab “Ib Yam Xyooj” ib zaj lus luv luv los ntawm Green Card Youth Voices: Immigration Stories from a St. Paul High School, siv ntu nruab nrab ntawm nploog 3 txog 4
  • Nyeem zaj dab neeg qhia txog Ib Yam lub neej nyob Asmesliskas nrov nrov rau sawv daws mloog, hais kom cov tub ntxhais kawm nyeem/mloog raws

 

Kev Kawm Siv T-Chart

  • Muab cov tub ntxhais ib leeg ib daim ntawv T-chart, uas yeej muaj lo lus “Txwv Yus Hauv Kev” rau ib sab thiab “Pab Tau Yus” rau ib sab.
    • Txwv Yus Hauv Kev– Hauv qab sab no, hais kom cov tub ntxhais kawm nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib tej yam nyuaj, xws li kho siab, tsis nkag siab tus kheej, hnov tau tias nws txawv lwm tus, thiab lwm yam tsis zoo/nyuab.
    • Pab Tau Yus– Hauv qab sab no, hais kom cov tub ntxhais nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib kev zoo siab, xws li nws txaus siab rau nws tus kheej, nws muaj kev sib raug zoo nrog nws tsev neeg, thiab lwm yam kev zoo/yooj yim.
    • Cov tub ntxhais yuav tsum nrhiav thiab sau kom tau li 3 mus rau 5 yam rau ib qho/sab.

 

Pab Pawg Sib Tham/Sib Qhia Tswv Yim

  • Ib Yam zaj dab neeg muaj feem rau Minnesota tej keeb kwm li cas?

 

Saib Dua: 3-2-1 Daim Pib Tawm

Siv ib daim ntawv (nyob hauv phau ntawv sau los sis ib daim ntawv me me) los sis saum huab cua, hais kom cov tub ntxhais sau teb cov lus no thiab muab rau tus xib fwb:

  • Peb yam lawv kawm tau txog keeb kwm Hmoob los sis lus Hmoob
  • Ob qho vim li cas kev piav dab neeg thiaj tseem ceeb
  • Ib lo lus nug uas lawv tseem muaj txog Hmoob keeb kwm/ kab lis kev cai

 

Kev Pab Cov Tub Ntxhais Hais Ntau Hom Lus thiab Kawm Lus Askiv

  • Sau cov kab lus qhia pib hais lus thaum muaj kev sib tham
  • Muab cov ntawv muaj T-Chart.

 

Ntsiab Lus thiab Txhais Li Cas

  • Kev piav dab neeg:  keeb kwm qhia ib tiam dhau ib tiam los ntawm qhov ncauj, feem ntau yog los ntawm kev piav dab neeg, cov nkauj, los sis kev coj noj coj ua, es tsis yog los ntawm kev nyeem ib phau ntawv.
  • Ntawv Hmoob Las Tees: ib hom kev sau thiab nyeem ntawv Hmoob uas siv tib co tsiaj ntawv li lus Askiv tiam sis lub suab sib txawv

Teev Cov Khoom Siv 

 

 

T-Chart

Kev qhia yuav ua li cas: Sau tswv yim rau daim ntawv T-Chart no thaum koj mloog Ib Yam zaj dab neeg. Ib co kev txwv nws hauv kev thiab ib co kev pab tau nws yog dab tsi?

Txwv Yus Hauv Kev

Nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib tej yam nyuaj, xws li kho siab, tsis nkag siab tus kheej, hnov tau tias nws txawv lwm tus, thiab lwm yam tsis zoo/nyuab.

Pab Tau Yus

 Nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib kev zoo siab, xws li nws txaus siab rau nws tus kheej, nws muaj kev sib raug zoo nrog nws tsev neeg, thiab lwm yam kev zoo/yooj yim.