+
Hmong Culture Archives - Green Card Voices
w

Unit 3: Healing and Future Building – Hmong Healing and Future Building

Time Frame

  •  2 class periods

 

Materials

  • Green Card Entrepreneur Voices – Steve Thao’s video

Connections to the 7 Cs of Ethnic Studies

  • Cultivate: using traditional Hmong arts as an opportunity for identity affirmation and healing
  • Conceptualize: using Hmong arts as tool for visioning, futurisms, world-building, hope, healing, and collective possibilities

Instructions

 

Important: Please give the class a general trauma warning and create a safe space for the class before beginning the lesson. Today’s class will explore how people use art and music to process hard times and heal. Some of our topics will touch on war, leaving home, and intergenerational trauma, the stress or sadness that families carry across generations, and may trigger certain feelings. Please remind students to be respectful of one another, provide space as needed, and allow students to skip or pass on discussions as needed. Also, remind students to reach out to their mental health providers and tell them these topics were brought up and discussed in class, and made students feel a certain way. Use your best professional judgment to warn the class. 

Ignite: Hmong Musical Instruments

  • Show images of some traditional Hmong instruments on the board. 
  • Ask students if anyone recognizes the instruments or can tell what they are. 
    • Call on a few to guess the instruments’ names or what they are.

 

Turn and Talk

What song do you listen to when you are sad or down? Why does music work better than just talking to a friend?

 

Chunk: Hmong Instruments

  • Introduce the Hmong instruments:
    • qeej / lusheng
    • raj / flute
    • ncas / mouth harp
    • xim xaus / violin
  • Show images of each traditional Hmong instrument; then explain what they’re made of and what they are used for.
  • Watch an excerpt of Among Mountains, from 29:00 to 43:00.
    • Neng Thao explains the instruments and their connections to the Hmong language, along with how music is an extension of the language and is often used for courting. 

Turn and Talk

How can playing a traditional Hmong instrument be seen as a form of communication? How is it a form of healing?

  • Ask for a few students to share out loud with the class.

 

  • Clearly explain to students how music allows for expression, especially feelings. Traditionally, it is a cultural taboo to openly talk and share feelings and emotions, especially while courting. Music allows individuals to express their feelings of love, happiness, or sadness to one another. 

 

Turn and Talk

Think about a song you put on when you are down. Why does hearing this song feel safer or more comforting than talking with a friend?

  • Sentence Starter: When I am overwhelmed, I like to listen to . . .

 

Chunk: Steve Thao’s Story 

Watch the Steve Thao video from Green Card Entrepreneur Voices.

 

Group Task

  • Watch: Watch the video together.
  • Discuss: How can art help Hmong understand their family’s history? How can art help Hmong heal from their past?
  • Analyze: Thao said, “Art is a way for us to tell our own stories, rather than having others tell them for us.” What does he mean by this? How can you use art to tell your story?

 

Chew: Paj Ntaub Artwork 

Introduce traditional Hmong paj ntaub, which is often used to tell stories, especially through story cloths. Share how story cloths started in the refugee camps as a way for Hmong to use their talent to make money. They would make cloth by hand and create story cloths of their journey, history, and experiences. Show examples of story cloths and point out specific symbols and what they represent. (See Flowery Cloth link below.)

 

Artwork and Paragraph Assignment

  • Pass out a blank white quarter sheet or half sheet of paper to students. Have them draw and color in a story about their life that can be used to inspire or instill hope in others.
    • Students do not have to draw a border.
  • Students should also write and turn in a paragraph reflection about their art and how it can provide healing and hope for others. 
  • Teacher will collect all of the images and create a collage on the wall with all the handouts. The teacher can cut out Hmong patterns or triangles to build a border for the images.

 

Review: 3-2-1 Exit Ticket

On a slip of paper (regular notebook paper or sticky notes) or a digital form, students must write and turn in:

  • Three specific facts they learned about Hmong arts
  • Two ways that art has shaped the Hmong experience
  • One question they still have about how art can help inspire a better future

 

Multilingual and ELL Support

  • Provide a sentence stem for reflection:
    • Art can serve to help with . . .
    • Art can help heal…
    • Art allows me to understand . . .
    • I express myself by . . .
    • When I feel _______, I listen to . . .

 

Vocabulary and Definitions

  • Paj ntaub: traditional Hmong art that is made by a needle stitching onto a fabric cloth
  • Art: something you make using imagination to share ideas and feelings, to make something beautiful, or to show and tell how you see the world  
  • Healing: the process of getting better, stronger, or whole again after you have been hurt, in either your body or feelings
  • Hope: the belief that something good can happen
  • Intergenerational Trauma: stress, trauma, or emotional sadness that is passed down from one generation to the next

 

Resource List 

3 Kawm Txog: Kev Kho Siab Ntsws thiab Txhim Kho Lub Neej Tom Ntej – Hmoob Kev Kho Siab Ntsws thiab Txhim Kho Lub Neej Tom Ntej

Sij Hawm Qhia

  • 1–2 hnub thaum chav kawm sib ntsib

 

Khoom Siv

  • Green Card Entrepreneur Voices – Steve Thao daim yeeb yaj kiab video


Connections to the 7 Cs of Ethnic Studies

  • Saib Xyuas: siv Hmoob cov txuj ci (suab paj nruag/paj ntaub) los ua lub cib fim kom lees paub tus kheej thiab kho siab ntsws
  • Tsim Lub Tswv Yim: siv Hmoob cov txuj ci (suab paj nruag/paj ntaub) los yog ib yam cuab yeej kom muaj zeem muag, pom yav tom ntej, tsim kho lub ntiaj teb, muaj kev cia siab, muaj kev kho siab ntsws, thiab muaj kev sib raug zoo ua ke

 

Txheej Txheem Qhia

Tseem Ceeb: Thov ceeb toom cov tub ntxhais tias kev kawm hnub no yuav muaj qee yam ua rau lawv txhawj/ muaj kev nyuaj siab, thiab tsim ib chav nyab xeeb rau lawv ua ntej pib zaj kawm no. Hnub no, chav kawm yuav saib tib neeg cov txuj ci paj ntaub thiab suab paj nruag los ua kev kawm kom nkag siab cov sij haum nyuab thiab nkag siab tias cov txuj ci no kho neeg siab ntsws li cas. Qee yam ncauj lus peb yuav tham txog yog kev ua tsov rog, tsiv teb tsaws chaw/khiav tawm teb chaws, thiab kev tsim txom ntawm ntau tiam neeg, kev ntxhov siab los sis tusiab uas cov tsev neeg muaj ib phaum dhau ib phaum, thiab tej zaum yuav ua rau yus muaj qee yam kev xav. 

Thov ceeb toom cov tub ntxhais kom paub sib hwm, tsim ib chav nyab xeeb rau txhua tus, thiab yog lawv tsis xav hais lus/tsis xav tham los tau. Ntxiv thiab, nco ntsoov kom cov tub ntxhais mus cuag lawv cov kws kho kev mob hlwb yog lawv xav tau kev pab, thiab qhia tias cov ncauj lus hnub no yog tham hauv chav kawm es ua rau lawv muaj qee yam kev xav. Xib Fwb siv nws qhov kev txiav txim siab zoo tshaj plaws los ceeb toom cov tub ntxhais kawm.

Taw: Hmoob Twj Suab Paj Nruag

  • Tso cov duab ntawm qee cov twj suab paj nruag Hmoob ntawm daim txiag. 
  • Nug cov tub ntxhais seb puas muaj leej twg paub cov twj suab paj nruag los sis qhia tau tias yog dab tsi 
    • Hu ob peb tug tub ntxhais twv cov twj suab paj nruag npe los sis qhia tias yog dab tsi 

Tig thiab Tham

Koj mloog zaj nkauj dab tsi thaum koj tu siab los sis tsis muaj siab ua dab tsi? Vim li cas mloog nkauj ho zoo dua nrog ib tug phooj ywg tham?

 

Phua: Hmoob Twj Suaj Paj Nruag 

  • Piav qhia cov twj suab paj nruag Hmoob (Hmong instruments):
    • qeej / lusheng
    • raj / flute
    • ncas / mouth harp
    • xim xaus / violin
  • Tso cov duab twj suab paj nruag Hmoob; ces piav qhia tias Hmoob siv dab tsi los tsim cov twj thiab Hmoob siv cov twj li cas
  • Saib ib ntu luv luv ntawm Among Mountains, thaum 29:00 txog 43:00.
    • Neeb Thoj piav qhia cov twj suab paj nruag thiab cov suab uas txhais tau lus Hmoob, nrog rau tias suab paj nruag/nkauj yog ib yam txuas neeg cov lus hais, thiab feem ntau yog sib los nrhiav txij nkawm/sib tham.

Tig thiab Tham

Cov twj suab paj nruag Hmoob yog ib hom kev hais lus/sib txuas lus tau li cas? Nws yog ib hom hauv kev los kho siab ntsws li cas? 

  • Hais ob peb tug tub ntxhais qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws 

 

  • Qhia rau cov tub ntxhais kawm kom meej tias suab paj nruag yog ib yam ua rau neeg qhia tau lawv tej kev xav. Thaum ub, Hmoob tsis qhib siab qhia txhua yam kev xav lawv muaj, tshwj xeeb yog thaum sib tham nrhiav txij nkawm. Suab paj nruag yog ib txoj hauv kev rau tib neeg qhib siab qhia thiab tham txog lawv tej kev xav, kev hlub, kev zoo siab, los sis kev tu siab rau lwm tus. 

 

Tig thiab Tham

Koj mloog zaj nkauj dab tsi thaum koj tu siab los sis tsis muaj siab ua dab tsi? Vim li cas mloog nkauj ho zoo dua nrog ib tug phooj ywg tham?

  • Kab lus pib: Thaum kuv nyuaj siab, kuv nyiam mloog …………

 

Phua: Steve Thao zaj dab neeg 

Saib daim yeeb yaj kiab txog  “Steve Thao” los ntawm Green Card Entrepreneur Voices.

 

Pab Pawg Sib Tham/Sib Qhia Tswv Yim

  • Saib daim yeeb yaj kiab: Saib ua ke.
  • Tham: Cov txuj ci suab paj nruag pab Hmoob nkag siab lawv tsev neeg li keeb kwm li cas? Cov txuj ci no pab Hmoob kho lub neej yav dhau lo li cas? 
  • Txhuaj xyuas: Thoj hais tias, “Txuj ci suab paj nruag yog ib txoj hauv kev rau peb qhia peb cov dab neeg, es tsis txhob cia lwm tus qhia rau peb.” Qhov nws hais no txhais tau li cas? Koj yuav siv txuj ci suab paj nruag los qhia koj zaj dab neeg li cas? 

 

Zom: Paj Ntaub Artwork 

Nthuav qhia txog  paj ntaub Hmoob, uas feem ntau yog siv los qhia dab neeg, tshwj xeeb li daim paj ntaub dab neeg. Qhia rau cov tub ntxhais tias paj ntaub dab neeg pib hauv cov yeej thoj nam tawg rog, uas yog ib txoj hauv kev cov Hmoob nthuav lawv cov txuj los khwv nyiaj. Lawv siv tes dag zog los tsim daim ntaub, ces siv tes los kos thiab xaws daim paj ntaub dab neeg qhia txog lawv lub neej, keeb kwm, thiab tej yam lawv tau ntsib. Muab ob peb daim paj ntaub dab neeg rau cov tub ntxhais kawm saib, thiab qhia cov qauv tshwj xeeb npe thiab txhais li cas.  (Saib daim paj ntaub link hauv qab.)

 

Dej Num Kos Duab thiab Sau Nqe Lus

  • Yais ib daim ntawv dawb uas yog ib feem plaub/ ib nrab rau cov tub ntxhais. Cia lawv kos duab thiab pleev kob txog ib zaj dab neeg ntawm lawv lub neej uas siv tau los txhawb los sis ua rau lwm tus muaj kev cia siab.
    • Cov tub ntxhais tsis tas yuav kos ib ciam ntug rau daim ntawv
  • Cov tub ntxhais yuav sau ib nqe lus xav txog daim duab lawv kos thiab seb nws tuaj yeem muab kev kho siab ntsws thiab kev cia saib rau lwm tus 
  • Xib Fwb yuav khaws tag nrho cov duab los tsim ib daim paj ntaub loj/duab collage tim phab ntsa. Xib fwb txiav qauv paj ntaub Hmoob/ xab xeeb kaum los ua ciam ntug rau cov duab los tau thiab. 

 

Saib Dua: 3-2-1 Daim Pib Tawm

Siv ib daim ntawv (nyob hauv phau ntawv sau los sis ib daim ntawv me me) los sis saum huab cua, hais kom cov tub ntxhais sau teb cov lus no thiab muab rau tus xib fwb:

  • Peb yam muaj tseeb uas koj kawm tau txog Hmoob txuj ci (suab paj nruag/paj ntaub) hnub no
  • Ob txoj hauv kev uas cov txuj ci tau hloov pauv Hmoob lub neej
  • Ib lo lus nug koj tseem muaj txog tias cov txuj ci tuaj yeem txhawb tau ib lub neej zoo yav tom ntej 

 

Kev Pab Cov Tub Ntxhais Hais Ntau Hom Lus thiab Kawm Lus Askiv

  • Siv cov kab lus pib thaum rov xav txog/tham txog kev kawm:
    • Txuj ci suab paj nruag/ paj ntaub pab peb tau nrog _____
    • Txuj ci suab paj nruag/ paj ntaub pab kho _______
    • Txuj ci suab paj nruag/ paj ntaub ua rau kuv nkag siab ______.
    • Kuv qhia kuv cov kev xav/ kuv tus kheej los ntawm ______. 
    • Thaum kuv _____, kuv mloog _____.

 

Ntsiab Lus thiab Txhais Li Cas

  • Paj ntaub: Hmoob txuj ci teej tug uas siv koob los xaws rau daim ntaub 
  • Txuj Ci (suab paj nruag/paj ntaub/ kev kos duab): tej yam yus tsim los ntawm kev xav los qhia tswv yim thiab neeg cov kev xav, los tsim tej yam zoo nkauj, los sis los qhia tias yus pom lub ntiaj tej li cas 
  • Kev kho siab ntsws: qhov txheej txheem ntawm kev ua rau yus lub siab nkaj, siab tawv, los sis lub siab rov los ua ib lub tom qab yus raug tsim txom, tsis hais ntawm cev nqaij daim tawv los sis kev xav hauv siab
  • Kev cia siab: kev ntseeg tias yam zoo yeej yuav tshwm sim
  • Kev Puas Siab Ntsws ntawm ntau tiam neeg: kev ntxhov siab, raug mob/puas siab ntsws, los sis kev tu siab uas tau kis/poob ib tiam neeg mus rau ib tiam

 

Teev Cov Khoom Siv 

3 Kawm Txog: Kev Kho Siab Ntsws thiab Txhim Kho Lub Neej Tom Ntej – Hmoob Kev Kho Siab Ntsws thiab Txhim Kho Lub Neej Tom Ntej

Sij Hawm Qhia

  • 1–2 hnub thaum chav kawm sib ntsib

 

Cov Khoom Siv

  • Green Card Entrepreneur Voices – Steve Thao daim video
  • Daim Ntawv Paj Ntaub 3 seem handout

 

Connections to the 7 Cs of Ethnic Studies

  • Saib Xyuas: siv Hmoob cov txuj ci (suab paj nruag/paj ntaub) los ua lub cib fim kom lees paub tus kheej thiab kho siab ntsws
  • Conceptualize: siv Hmoob cov txuj ci (suab paj nruag/paj ntaub) los yog ib yam cuab yeej kom muaj zeem muag, pom yav tom ntej, tsim kho lub ntiaj teb, muaj kev cia siab, muaj kev kho siab ntsws, thiab muaj kev sib raug zoo ua ke

Txheej Txheem Qhia

Tseem Ceeb: Thov ceeb toom cov tub ntxhais tias kev kawm hnub no yuav muaj qee yam ua rau lawv txhawj/ muaj kev nyuaj siab, thiab tsim ib chav nyab xeeb rau lawv ua ntej pib zaj kawm no. Hnub no, chav kawm yuav saib tib neeg cov txuj ci paj ntaub thiab suab paj nruag los ua kev kawm kom nkag siab cov sij haum nyuab thiab nkag siab tias cov txuj ci no kho neeg siab ntsws li cas. Qee yam ncauj lus peb yuav tham txog yog kev ua tsov rog, tsiv teb tsaws chaw/khiav tawm teb chaws, thiab kev tsim txom ntawm ntau tiam neeg, kev ntxhov siab los sis tusiab uas cov tsev neeg muaj ib phaum dhau ib phaum, thiab tej zaum yuav ua rau yus muaj qee yam kev xav. 

Thov ceeb toom cov tub ntxhais kom paub sib hwm, tsim ib chav nyab xeeb rau txhua tus, thiab yog lawv tsis xav hais lus/tsis xav tham los tau. Ntxiv thiab, nco ntsoov kom cov tub ntxhais mus cuag lawv cov kws kho kev mob hlwb yog lawv xav tau kev pab, thiab qhia tias cov ncauj lus hnub no yog tham hauv chav kawm es ua rau lawv muaj qee yam kev xav. Xib Fwb siv nws qhov kev txiav txim siab zoo tshaj plaws los ceeb toom cov tub ntxhais kawm.

Taw: Lub Suab Txawv

  • Tso lub suab qeej los si raj me me rau cov tub ntxhais mloog, txhob tso daim duab kom pom cov twj suab paj nruag (instrument slide).

  • Nug cov tub ntxhais: Yog tias lub suab no yog ib tug neeg hais lus, xav seb nws lub siab xav li cas?

    • Kab lub pib: Lub suab no __________. / Hnov tau tias lub suab no ________________.

  • Tso daim duab ntawm tus qeej/rab raj. Qhia cov tub ntxhais tias yog dab tsi.

 

Tig thiab Tham

Koj mloog zaj nkauj dab tsi thaum koj tu siab los sis tsis muaj siab ua dab tsi? Vim li cas mloog nkauj ho zoo dua nrog ib tug phooj ywg tham?

 

Phua: Hmoob Twj Suab Paj Nruag

  •          Neeb Thoj piav qhia cov twj suab paj nruag thiab cov suab uas txhais tau lus Hmoob, nrog rau tias suab paj nruag/nkauj yog ib yam txuas neeg cov lus hais, thiab feem ntau yog sib los nrhiav txij nkawm/sib tham.
  • Piav qhia cov suab ntawm cov twj suab paj nruag qog lus Hmoob li cas. Cov suab zoo yam li hu ib zaj lus nthuav qhia ib tug neeg txoj kev xav, zoo li hu nkauj rau ib tug phooj ywj los sis hu nkauj rau yus cov poj koob yawm txwv. Hais kom cov tub ntxhais sim seev (hum) lawv lub npe. 
  • Qhia rau cov tub ntxhais kawm kom meej tias suab paj nruag yog ib yam ua rau neeg qhia tau lawv tej kev xav. Thaum ub, Hmoob tsis qhib siab qhia txhua yam kev xav lawv muaj, tshwj xeeb yog thaum sib tham nrhiav txij nkawm. Suab paj nruag yog ib txoj hauv kev rau tib neeg qhib siab qhia thiab tham txog lawv tej kev xav, kev hlub, kev zoo siab, los sis kev tu siab rau lwm tus. 

 

Tig thiab Tham

Xav txog ib zaj nkauj koj tso mloog thaum uas koj tu siab/ tsis muaj siab ua dab tsi. Vim li cas hnov zaj nkauj ntawd thiaj li muaj kev nyab xeeb rau koj los sis nplij koj siab dua li tham nrog ib tug phooj ywg?  

  • Kab lus pib: Thaum kuv nyuaj siab, kuv nyiam mloog ___________. 

 

Phua: Steve Thoj

Saib daim yeeb yaj kiab txog “Steve Thao” los ntawm Green Card Entrepreneur Voices.

 

Pab Pawg Sib Tham/Sib Qhia Tswv Yim

  • Saib daim yeeb yaj kiab: Saib ua ke.
  • Tham: Txuj ci suab paj nruag pab Hmoob qhib siab qhia lawv cov kev xav li cas? Cov txuj ci no pab Hmoob nkag siab lawv tsev neeg li keeb kwm li cas? Cov txuj ci no pab Hmoob kho lub neej yav dhau lo li cas? 
  • Tshuaj xyuas: Thoj hais tias, “Txuj ci suab paj nruag yog ib txoj hauv kev rau peb qhia peb cov dab neeg, es tsis txhob cia lwm tus qhia rau peb.” Qhov nws hais no txhais tau li cas? Koj yuav siv txuj ci suab paj nruag los qhia koj zaj dab neeg li cas? 
    • Koj qhia koj cov kev xav li cas? 
    • Koj yuav siv txuj ci suab paj nruag lo qhia koj cov kev xav li cas?

 

Zom: Paj Ntaub Artwork 

Nthuav qhia txog  paj ntaub Hmoob, uas feem ntau yog siv los qhia dab neeg, tshwj xeeb li daim paj ntaub dab neeg. Qhia rau cov tub ntxhais tias paj ntaub dab neeg pib hauv cov yeej thoj nam tawg rog, uas yog ib txoj hauv kev cov Hmoob nthuav lawv cov txuj los khwv nyiaj. Lawv siv tes dag zog los tsim daim ntaub, ces siv tes los kos thiab xaws daim paj ntaub dab neeg qhia txog lawv lub neej, keeb kwm, thiab tej yam lawv tau ntsib. Muab ob peb daim paj ntaub dab neeg rau cov tub ntxhais kawm saib, thiab qhia cov qauv tshwj xeeb npe thiab txhais li cas.  (Saib daim paj ntaub link hauv qab.)

 

Zaj Dab Neeg Luv Luv 

Tsim ib daim ntawv paj ntaub 3 seem

 

  • Daim Ntawv Paj Ntaub 3 seem design: 3 lub xwm fab xwm meem sib txuas, uas muaj ntug qauv Hmoob (roob/ qwj) ncig tag nrho 3 lub ntsais
    • Cov tub ntxhais yuav kos duab rau txhua lub ntsais
      • Xwm fab xwm meem 1: Kos duab qhia ib lub sij hawm nyuaj koj tau ntsib los
      • Xwm fab xwm meem 2: Kos duab qhia seb dab tsi tau pab kom koj zoo siab/ nplij koj siab/ kho tau koj siab (tsev neeg, suab paj nraug, kos duab, lwm yam).
      • Xwm fab xwm meem 3: Kos duab qhia koj cov kev cia siab koj muaj rau koj tus kheej yav tom ntej 

 

  • Cov tub ntxhais yuav sau peb kab lus txog lawv cov duab, ib kab lus hauv ib lub ntsais.
    • Kuv daim duab qhia  _________.
    • No pab kuv (hnov tias) ______ vim _____.
    • __________ ua rau kuv muaj kev cia siab rau yav tom ntej. .

 

Saib Dua: 3-2-1 Daim Pib Tawm

Siv ib daim ntawv (nyob hauv phau ntawv sau los sis ib daim ntawv me me) los sis saum huab cua, hais kom cov tub ntxhais sau teb cov lus no thiab muab rau tus xib fwb:

  • Peb yam koj kawm tau hnub no
  • Ob tug qauv uas muaj nyob hauv paj ntaub Hmoob
  • Ib txoj hauv kev uas suab paj nruag/ paj ntaub pab tau neeg kev kho siab ko ntsws

Kev Pab Cov Tub Ntxhais Hais Ntau Hom Lus thiab Kawm Lus Askiv

  • Siv cov kab lus pib thaum rov xav txog/tham txog kev kawm:
    • Txuj ci suab paj nruag/ paj ntaub pab peb tau nrog _____
    • Txuj ci suab paj nruag/ paj ntaub pab kho _______
    • Txuj ci suab paj nruag/ paj ntaub ua rau kuv nkag siab ______.
    • Kuv qhia kuv cov kev xav/ kuv tus kheej los ntawm ______. 
    • Thaum kuv _____, kuv mloog _____.

 

Ntsiab Lus thiab Txhais Li Cas

  • Paj ntaub: Hmoob txuj ci teej tug uas siv koob los xaws rau daim ntaub 
  • Txuj Ci (suab paj nruag/paj ntaub/ kev kos duab): tej yam yus tsim los ntawm kev xav los qhia tswv yim thiab neeg cov kev xav, los tsim tej yam zoo nkauj, los sis los qhia tias yus pom lub ntiaj tej li cas 
  • Kev kho siab ntsws: qhov txheej txheem ntawm kev ua rau yus lub siab nkaj, siab tawv, los sis lub siab rov los ua ib lub tom qab yus raug tsim txom, tsis hais ntawm cev nqaij daim tawv los sis kev xav hauv siab
  • Kev cia siab: kev ntseeg tias yam zoo yeej yuav tshwm sim
  • Tus qauv: ib daim duab uas txhais tau ib lub tswv yim loj/tseem ceeb, los sis txhais tau ib qho ntsiab lus zoo

Teev Cov Khoom Siv 

Hmong Identity and Language

1 Kawm Txog: Lub Neej thiab Hom Lus – Hmoob Lub Neej thiab Hom Lus

Sij Hawm Qhia

  • 1–2 hnub thaum chav kawm sib ntsib

Cov Khoom Siv

  • Green Card Youth Voices: Immigration Stories from a St. Paul High School – Ib Yam Xyooj zaj dab neeg story thiab video
  • T-Chart 

 

Connections to the 7 Cs of Ethnic Studies

  • Saib Xyuas: kawm txog keeb kwm Hmoob, haiv neeg Hmoob, thiab lus Hmoob kom muaj cib fim los lees paub thiab kho tus kheej
  • Ua kev zoo siab: siv cov dab neeg Hmoob thiab pej xeem Hmoob cov dab neeg los piav dab neeg

 

Txheej Txheem Qhia

Taws: Hom Lus

Sau rau ntawm daim txiag:
Nyob zoo. Kuv lub npe hu ua . . . 
(Hello. My name is . . .)

 

Nug cov tub ntxhais kawm seb puas muaj leej twg paub hom lus no lo sis nyeem tau. Hu ob peb tug los twv los sis nyeem kab lus rau txhua tus. Nug cov tub ntxhais kawm kom tsa tes yog tias lawv hais ib hom lus txawv uas tsis yog lus Askiv tom tsev. 

 

Tig thiab Tham

Piv txwv tias koj tau khiav mus nyob ib lub teb chaws tshiab uas tsis muaj neeg paub hais, nyeem, los sis nkag siab koj hom lus. Koj yuav qhia rau lawv tias koj yog leej twg li cas? Koj yuav qhia koj zaj dab neeg rau lawv li cas? 

  • Hais kom ob peb tug tub ntxhais kawm qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws. 

 

Phua: Kev Piav Dab Neeg 

Qhia tias haiv neeg Hmoob yog ib haiv neeg pawg tsawg nyob hauv Suav Teb uas tau khiav tawm mus nyob thoob Sab Qab Teb Chaws Esxias. Meskas CIA tau rub Hmoob los pab tua Kob Tsov Rog Qab Rooj hauv Nplog Teb. Vim li no, coob tus Hmoob yuav tsum tau khiav tawm Nplog Teb mus nyob hauv cov yeej thoj nam tawg rog hauv Thaib Teb. Nim no, Hmoob nyob thoob Asmesliskas; cov coob nyob hauv lub xeev California, Minnesota, thiab Wisconsin. Hmoob nyob coob heev hauv lub ob nroog ntxaib. Hmoob lub neej thiab tus kheej tau hloov pauv vim kev yuav plam lawv hom lus thiab kab lis kev cai. 

  • Tham me ntsis txog Hmoob kev tsiv teb tsaws chaw: Suav Teb -> Nplog Teb -> cov yeej thoj nam tawg rog -> Asmesliskas
  • Txhais “kev piav dab neeg”: keeb kwm qhia ib tiam dhau ib tiam los ntawm qhov ncauj, feem ntau yog los ntawm kev piav dab neeg, cov nkauj, los sis kev coj noj coj ua, es tsis yog los ntawm kev nyeem ib phau ntawv.

 

Tig thiab Tham

Thaum nyob hauv tsev kawm ntawv, cov tub ntxhais kawm kawm keeb kwm thaum lawv nyeem cov phau ntawv. Vim li cas kev piav dab neeg ho tseem ceeb ib yam li cov phau ntawv nyeem?

  • Nug ob peb tug tub ntxhais kawm qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws.

 

Phua: Ntawv Hmoob Las Tees

  • Piav qhia tias ntawv Hmoob Las Tees yog hom ntawv uas Hmoob coob tus siv niaj hnub no. Ntawv Hmoob Las Tees tsim thaum xyoo 1950s los ntawm ib co Txiv Plig Fab Kis. Ntawv Hmoob Las Tees siv cov tsiaj ntawv ABC uas peb paub, tiam sis cov tsiaj ntawv Hmoob lub suab txawv lawm xwb. 
  • Piav qhia me ntsis tias lus Hmoob yog ib yom lus muaj 8 lub suab cim. Tus tsiaj ntawv kawg ntawm ib lo lus Hmoob tsis muaj suab; nws qhia kom yus hais lo lus siab, qis, tus, los sis npub ntswg. Txhua lo lus Hmoob muaj nws lub ntsiab lus.
  • Sau/tso lo lus Hmoob. Piav qhiav tias tus tsiaj ntawv “b” tsis muaj suab/tsis ua suab. Nws yog ib tug tsiaj ntawm cim, uas qhia yus kom hais lo lus nrog lub suab siab siab; nws cim zoo yam li suab paj nruag xwb. 

Tig thiab Tham

Yog tias koj hais lo lus “Hmoob” tsis nrog lub suab siab siab, tiam sis nrog lub suab qis los tus, nws ho txawv li cas? Ib hom lus muaj feem tshuam ib tus neeg li keeb kwm piav dab neeg li cas?

  • Nug ob peb tug tub ntxhais kawm qhia lawv cov tswv yim rau sawv daws.

Zom: Ib Yam Xyooj Zaj Dab Neeg thiab kev kawm lom zem 

  • Muab “Ib Yam Xyooj” ib zaj lus luv luv los ntawm Green Card Youth Voices: Immigration Stories from a St. Paul High School, siv ntu nruab nrab ntawm nploog 3 txog 4
  • Nyeem zaj dab neeg qhia txog Ib Yam lub neej nyob Asmesliskas nrov nrov rau sawv daws mloog, hais kom cov tub ntxhais kawm nyeem/mloog raws

 

Kev Kawm Siv T-Chart

  • Muab cov tub ntxhais ib leeg ib daim ntawv T-chart, uas yeej muaj lo lus “Txwv Yus Hauv Kev” rau ib sab thiab “Pab Tau Yus” rau ib sab.
    • Txwv Yus Hauv Kev– Hauv qab sab no, hais kom cov tub ntxhais kawm nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib tej yam nyuaj, xws li kho siab, tsis nkag siab tus kheej, hnov tau tias nws txawv lwm tus, thiab lwm yam tsis zoo/nyuab.
    • Pab Tau Yus– Hauv qab sab no, hais kom cov tub ntxhais nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib kev zoo siab, xws li nws txaus siab rau nws tus kheej, nws muaj kev sib raug zoo nrog nws tsev neeg, thiab lwm yam kev zoo/yooj yim.
    • Cov tub ntxhais yuav tsum nrhiav thiab sau kom tau li 3 mus rau 5 yam rau ib qho/sab.

 

Pab Pawg Sib Tham/Sib Qhia Tswv Yim

  • Ib Yam zaj dab neeg muaj feem rau Minnesota tej keeb kwm li cas?

 

Saib Dua: 3-2-1 Daim Pib Tawm

Siv ib daim ntawv (nyob hauv phau ntawv sau los sis ib daim ntawv me me) los sis saum huab cua, hais kom cov tub ntxhais sau teb cov lus no thiab muab rau tus xib fwb:

  • Peb yam lawv kawm tau txog keeb kwm Hmoob los sis lus Hmoob
  • Ob qho vim li cas kev piav dab neeg thiaj tseem ceeb
  • Ib lo lus nug uas lawv tseem muaj txog Hmoob keeb kwm/ kab lis kev cai

 

Kev Pab Cov Tub Ntxhais Hais Ntau Hom Lus thiab Kawm Lus Askiv

  • Sau cov kab lus qhia pib hais lus thaum muaj kev sib tham
  • Muab cov ntawv muaj T-Chart.

 

Ntsiab Lus thiab Txhais Li Cas

  • Kev piav dab neeg:  keeb kwm qhia ib tiam dhau ib tiam los ntawm qhov ncauj, feem ntau yog los ntawm kev piav dab neeg, cov nkauj, los sis kev coj noj coj ua, es tsis yog los ntawm kev nyeem ib phau ntawv.
  • Ntawv Hmoob Las Tees: ib hom kev sau thiab nyeem ntawv Hmoob uas siv tib co tsiaj ntawv li lus Askiv tiam sis lub suab sib txawv

Teev Cov Khoom Siv 

 

 

T-Chart

Kev qhia yuav ua li cas: Sau tswv yim rau daim ntawv T-Chart no thaum koj mloog Ib Yam zaj dab neeg. Ib co kev txwv nws hauv kev thiab ib co kev pab tau nws yog dab tsi?

Txwv Yus Hauv Kev

Nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib tej yam nyuaj, xws li kho siab, tsis nkag siab tus kheej, hnov tau tias nws txawv lwm tus, thiab lwm yam tsis zoo/nyuab.

Pab Tau Yus

 Nrhiav thiab sau txog Ib Yam lub neej thaum uas nws ntsib kev zoo siab, xws li nws txaus siab rau nws tus kheej, nws muaj kev sib raug zoo nrog nws tsev neeg, thiab lwm yam kev zoo/yooj yim.